Yan komşudan melodiler: Belçika şarkıları (IV)

Programa, Telex grubunun 1979 tarihli Victime de la Société adlı parçasıyla başaldık. Toplumsal konformizmi ironi dolu bir şekilde eleştiren şarkı, grubun aynı yıl çıkan ilk stüdyo albümü "Looking for Saint Tropez"de yer alıyordu. Marc Moulin, Dan Lacksman ve Michel Moers tarafından 1978’de kurulan topluluk, synt pop, disko ve elektronik müzik gibi türleri harmanlayan şarkılarıyla büyük beğeni toplasa da, 1980’de Belçika’yı Eurovision Şarkı Yarışmasında bu tarzda bir şarkıyla temsil ederek geceyi son sıralarda tamamlamaları şöhretlerine gölge düşürecek, Telex hayranları grubun neden daha çok popüler müzik tarzındaki şarkıların yer aldığı bu yarışmaya katıldığını bir türlü anlayamayacaktı. Telex’ten bahsetmişken grubun ilk stüdyo albümünde yer alan bir cover’ı da anmadan geçmek olmaz. Topluluk, söz konusu çalışmasında, Plastic Bertrand adıyla tanınan 1954 Brüksel doğumlu Roger Jouret’nin 1977’de piyasaya çıkan Ça plane pour moi adlı parçasının, elektronik müzik altyapılı bir versiyonunu kaydetmişti. Sözleri Yvan Lacomblez, müziği ise Lou Deprijck’in imzasını taşıyan bu şarkının orijinali, 1978’de Fransa, İtalya, Almanya, Avustralya ve Japonya listelerinde üst sıralara tırmanmış ve günümüze dek onlarca farklı isim tarafından yeniden yorumlanmıştı. 1977’de, punk akımıyla yakından ilgilenen gazeteci Bert Betrand’ın, arkadaşı Lou Deprijck’den, punk tarzındaki ilk Fransız şarkıyı yazmasını istemesi sonucu ortaya çıkmıştı parça. Deprijck ertesi gün bestenin demosunu kaydetmiş, şarkının sözlerini ise Michel Delpech’in aynı dönemde yayınlanan Tu me fais planer adlı parçasından aldığı ilhamla Yvan Lacomblez yazmıştı. Şarkıyı ilk başta Lou Deprijck’in seslendirmesi planlansa da, o zamanda dek Two Man Sound grubuyla Brezilya müziği tarzında şarkılar söyleyen sanatçı punk tarzının kendisine uygun olmadığını fark etti ve şarkıyı kariyerine yeni başlayan Roger Jouret’ye önerdi. Ona, Plastic Bertrand sahne adını bulan da yine Deprijck oldu. Bu isim aracılığıyla hem dönemin punk şarkıcılarının giydiği plastik kıyafetlere hem de şarkının ortaya çıkmasına vesile olan Bert Bertrand’a gönderme yapılıyordu.

1962’de Portekiz’de dünyaya gelen Vanda Maria Ribeiro Furtado Tavares de Vasconcelos ya da sahne adıyla Lio, henüz on yedi yaşındayken sözleri Jacques Duvall, bestesi ise Jay Alanski imzalı Le Banana Split ile Fransa ve Belçika’da bir yıldız konuma yükselmişti. Bu iki ismin imzasını taşıyan parçalardan oluşan ilk albümünü ise 1980’de piyasaya sürdü. Serge Gainsbourg’un France Gall için yazdığı Les sucettes’e benzer şekilde çift anlamlı sözcüklerle dolu, basit ama ritmik şarkılardan oluşan albüm; Banana Split’in yanına Amoureux solitaires gibi bir hit de eklenince, yüz elli binlik bir satış rakamına ulaşmakta zorlanmadı. Bundan üç sene sonra yayınlanan ve yapımcılığını o zamanki erkek arkadaşı Alain Chamfort’un üstlendiği “Amour toujours”’un beklenen ilgiyi görmemesi, Lio’nun kariyeriyle ilgili soru işaretlerine neden olsa da; 1986 tarihli “Pop Model”, herkesin diline dolanan Les brunes comptent pas pour des prunes ve Fallait pas commencer gibi parçalar sayesinde onu yeniden zirveye taşıdı. Doksanlarla birlikte yavaş yavaş müzik piyasasından çekilmeye başlayan Lio, bu dönemde beyazperdeye ağırlık verdi. Diane Kurys’in Après l’amour (1992) ve Juanma Bajo Ulloa’nın La Madre Muerta (1993) filmlerinde önemli rollerde boy gösteren sanatçı, 1999’da Sept filles et sept garçons (Yedi Kardeşe Yedi Gelin) ile şansını bu kez müzikal alanında denedi. 

Lio'nun ilk albümündeki şarkıların sözlerine imza atan Jacques Duvall, seksenlerin başından itibaren Serge Gainsbourg’dan sonra yeni bir söz yazarı arayışına giren Alain Chamfort’la da çalışmış ve onun Paradis, La fièvre dans le sang ve Clara veut la lune gibi birçok hit parçasının sözlerini kaleme almıştı. Chamfort dışında Jane Birkin, Elsa, Etienne Daho ve Dani’nin de aralarında bulunduğu onlarca sanatçı için de şarkı sözü yazan Duvall, seksenlerin ilk yarısında yorumculuğa da el atmış ve ilk albümü “Comme la romaine”i 1983’te piyasaya sürmüştü. Besteleri Jay Alanski ve Marc Moulin imzalı parçalardan oluşan söz konusu çalışmada, Nino Ferrer’in Le Sud'ünü de da yorumlayan Duvall, ayrıca Rolling Stones’un As tears go by’ını Une seule larme adıyla Fransızcaya uyarlamıştı. 1990’da “Je deçois” adlı albümü yayınladıktan sonra yorumculuğa ara veren ve şarkı sözü yazarlığına odaklanan Duvall, 2009’da müzik marketlere geri döndü ve o günden bu yana düzenli olarak kendi albümlerini yayınlamaya devam ediyor. En son bu yılın Şubat ayında, "Miam Monster Miam" adıyla da tanınan Benjamin Schoos ile düet yaptığı uyku temalı şarkılardan oluşan “Plein sommeil” adlı albümü yayınlayan sanatçı, toplamda on bir parçanın yer aldığı albümde The Kinks, The Romantics ve Jacques Higelin cover’larının yanı sıra orijinal şarkılara da yer vermiş.

"Yan Komşudan Melodiler" serisinin ilk programında Adamo’dan bahsetmiş ve onun Belçika’ya göç eden İtalyan bir ailenin çocuğu olduğunu dile getirmiştik. İtalyan asıllı Belçikalıların diğer temsilcileri arasında akla ilk gelen isimlerden biri de Claude Barzotti. 1953’te Belçika’da dünyaya gelmesine karşın çocukluğunun bir bölümü İtalya’da geçen sanatçı, dokuz yaşından itibaren doğduğu ülkede yaşamaya başlamış, 1981’de de Altın Plak statüsüne erişecek ilk albümü “Madame”ı yayınlamıştı. Bir buçuk milyonu aşan satış rakamıyla onun geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan parça ise,  bundan iki yıl sonra piyasaya çıkan ve göçmenlik kavramını biraz da mizah dolu bir dille anlatan Le rital oldu. Seksenli yılların geri kalan bölümüne; C’est moi qui part, La maison d’Irlande ve Si je le pouvais gibi parçalarla damgasını vuran Barzotti, 1990’da bu kez Aime-moi adlı slow’la listelerin üst sıralarında tırmanırken doksanların ortasından itibaren yavaş yavaş şöhretini yitirmeye başladı. 1947’de Parma’da dünyaya geldikten sonra ailesinin o henüz üç yaşındayken Belçika’ya göç etmesinin ardından çocukluğunu bu ülkede geçiren Franco Gabelli ya da sahne adıyla Frank Michael ise kariyerine yetmişlerin ortasında başlasa da, gerçek anlamda popüler bir isim haline gelmeyi ancak doksanlı yıllarda başarabildi. Önceleri, kariyerine başladığı Belçika’da önemli bir hayran kitlesi edinen sanatçı, onu modası geçmiş bir crooner olarak gören medyadan hiçbir destek almaksızın çıkardığı on beş kadar albümle kısa sürede Fransız müzikseverlerin de gönlünü fethetmeyi bildi. 1995 yılında Casino de Paris’yi üç gece üst üste tıklım tıklım doldurup kendisine burun kıvıranları utandıran sanatçı, kariyerine düzenli aralıklarla yayınladığı neredeyse hepsi birbirine benzeyen romantik şarkılarla devam etse de çoğunluğu elli yaşını aşmış kadınlardan oluşan dinleyici kitlesini günden güne genişletmeyi sürdürüyor.

Tıpkı Adamo gibi Sicilya’dan Belçika’ya göç eden bir ailenin oğlu olan 1950 doğumlu Francesco Barracato ya da sahne adıyla Frédéric François, gençlik döneminde Les Éperviers ve Les Tigres Sauvages gibi gruplarda yer aldıktan sonra ilk önemli çıkışını 1971’de, Je n’ai jamais aimé comme je t’aime isimli parçayla yapmıştı. 1972’nin sonlarına doğru yayınlanan Laisse-moi vivre ma vie ile bu kez bir milyonluk bir satış rakamına ulaşan sanatçı, ilerleyen yıllarda repertuvarına Viens te perdre dans mes bras (1973) ve Chicago (1975) ve Je t'aime à l'italienne (1985) gibi hit parçaları ekledi. Akdenizlilere özgü fiziği, dalgalı siyah saçları ve ince ama güçlü sesi sayesinde genç kızların olduğu kadar orta yaşlı kadınların da kalbini çalan François, kibar ve sempatik karakterine birebir uyan romantik şarkılarıyla şöhretini seksenli yıllar boyunca da korumayı başardı. Elli yılı aşan kariyeri boyunca ne fiziksel görünümünü ne de şarkılarının tarzını bir nebze olsun değiştirmemesine karşın Jacques Brel ve Adamo’nun ardından albümleri Dünya çapında en fazla satan üçüncü Belçikalı şarkıcı olan François, turnelerine hâlâ hız kesmeden devam ediyor. 

1960'da Fransa'da dünyaya gelen Viktor Lazlo, Lou Deprijck tarafından keşfedilmesinin ardından 1985'te yayınladığı "Canoë Rose" adlı albümle şöhreti yakalamıştı. Bu albümde Boris Bergman’ın Julie London yorumuyla hafızalara kazınan Arthur Hamilton şarkısı Cry me a river’dan uyarladığı Pleurer des rivières de yer alıyordu. Buna karşın kariyeri boyunca daha çok İngilizce parçalarla gündeme geldi Viktor Lazlo. Doksanlarda oyunculuğa, iki binlerde de yazarlığa el atan sanatçının, 1987’de Belçika’da düzenlenen Eurovision Şarkı Yarışmasının sunuculuğunu üstlendiğini de hatırlatmak gerek. Organizasyonu o yıl Belçika’nın üstlenmesinin nedeni, yarışmayı 1986’da, J’aime la vie adlı parçayla ülkeye şu ana kadarki tek Eurovision zaferini getiren Sandra Caldarone ya da sahne adıyla Sandra Kim’in kazanmasıydı. İtalyan asıllı bir ailenin kızı olan Sandra, yarışmaya katıldığında henüz on üç yaşındaydı ve böylesine küçük yaştaki bir çocuğun Eurovision’a katılması o dönemde büyük tartışma yaratmıştı. Hatta yarışma öncesinde on beş yaşında olduğunu iddia eden Kim’in gerçek yaşı ortaya çıkınca yarışmayı ikinci sırada bitiren İsviçre, Sandra’nın diskalifiye edilmesini talep etmiş ancak kurallarda Eurovision’a katılım için bir yaş sınırı belirtilmediğinden bu talep reddedilmişti. Bu kural ancak 1990’da değişecek ve Eurovision’a katılım için minimum on altı yaş şartı aranmaya başlanacaktı. Sandra Kim’e geri dönecek olursak, çok küçük yaşta gelen bu başarı sonrasında 1987’den itibaren beyazperde de boy göstermeye başlayan genç kız, bunun yanı sıra çeşitli film ya da diziler için yazılan şarkıları da yorumladı. J’aime la vie’nin single olarak toplamda bir buçuk milyonu aşan bir satış rakamına ulaşmasına karşın, genç yaşta elde ettiği serveti, çevresindekilerin yanlış yönlendirmeleri sonucunda hızla kaybeden Sandra, doksanlarda seslendirdiği Flamanca parçalarla kariyerini yeniden inşa etmeye çabalasa da bunda da pek başarılı olmadı ve küçük yaşta tek şarkıyla meşhur olan ve piyasanın acımasız çarkları arasında kaybolup giden sanatçılar arasındaki yerini aldı.

Kaynak:

- De Brel à Stromae: La Grande Histoire Belge de la Chanson Française, Thierry Coljon, Renaissance du livre, 2014