Söz Yazarları: Jean-Loup Dabadie (II)

Haziran ayında Étienne Roda-Gil’e ayırdığımız programlarda, Julien Clerc’in Jean-Loup Dabadie ile çalışmaya başlamasının Roda’nın hiç de hoşuna gitmediğinden ve bu yüzden Clerc’le arasının bozulduğundan bahsetmiştik. Bu konuyu bir de Dabadie’nin bakış açısından ele almak gerekirse: ikilinin tanışması, Julien Clerc’in yapımcısı Bernard de Libbey sayesinde olmuştu. De Libbey, Maurice Vallet & Étienne Roda-Gil imzasını taşıyan Ce n’est rien’in başarısının ardından, Clerc’in kariyerinin yavaş yavaş düşüşe geçtiğini ve onun farklı söz yazarlarıyla çalışması gerektiğini hissetmişti. Bu nedenle Polnareff için yazdığı şarkı sözlerine ve Claude Sautet için kaleme aldığı senaryolara hayranlık duyduğu Jean-Loup ile temasa geçti. Dabadie de ondan gelen teklifi memnuniyetle kabul etti. Onun Julien Clerc için kaleme aldığı ilk parça Le cœur trop grand pour moi idi. Mütevazı bir başarı elde eden bu şarkının ardından Clerc ile Dabadie arasında sıkı bir dostluk doğdu ve ikili tatillerini Fransa’nın güney batısında yer alan Anglet’te, aileleri eşliğinde birlikte geçirmeye başladı. Anglet’te kaldıkları evde akordu bozuk bir de piyano vardı. Bir sabah çocuklarla ilgilenmek için erken kalkan Julien, doğaçlama notalar çalarak yeni bir şarkı için ilham kaynağı ararken Jean-Loup’nun da çok hoşuna giden bir melodi buldu. Paris’e döndüklerinde Dabadie besteye uygun iki kelimeden oluşan bir isim arıyor ama bir türlü bulamıyordu. Bu arada Serge Reggiani’den de yeni şarkı sözleri için bir talep almıştı sanatçı ve ona: “Sevgili Serge, şu aralar çok meşgulüm, şayet zaman bulursam ilk senin için yazacağım, sen benim ilk tercihimsin” ifadelerini içeren zarif bir mektupla cevap vermişti. Mektupta geçen “benim ilk tercihim” kelimeleri ona Clerc’in melodisi için aradığı sözler konusunda da ilham kaynağı oldu ve böylece ortaya 1978’in sonbahar aylarında yayınlanacak olan Ma préférence çıktı.  Zamanla Julien Clerc’in o dönemdeki sevgilisi Miou-Miou ile yaşadığı aşkın yansımasına dönüşen parça, Clerc’in 1978 tarihli "Jaloux" adlı albümünün dört yüz binin üzerinde bir satış rakamına ulaşarak Fransa listesinde bir numaraya oturmasını da sağladı.

1980 yılında, daha önce cinayet nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çarptırılan ancak 1972’de serbest bırakılan, bundan altı yıl sonra yeni bir cinayet işleyen Norbert Garceau’nun davası nedeniyle Fransa’da ölüm cezası tartışmaları yeniden alevlenmiş, yapılan bir anket Fransız halkının yüzde altmış dördünün idamdan yana olduğunu ortaya koymuştu. Aynı dönemde Michel Sardou’nun ölüm cezasını destekleyen Je suis pour adlı şarkısı da hatırı sayılır bir başarı elde edince Garceau’nun yargılandığı davalara da katılan Julien Clerc bu hassas konuyu ele alan bir parça kaydetmeye karar verdi ve Dabadie’den bununla ilgili sözler yazmasını istedi. Dabadie de ortada henüz bir beste olmadan: “Onunla konuşurlar, onu bağlarlar, gizlerler. Büyük siyah bir örtü avluda, Ölümünü gözlerden saklar, Sonrası, çok hızlı akar, Başı uçurulana kadar, Hepsi sadece bir an sürer...” dizeleri aracılığıyla bir idam mahkûmunun son anlarını anlattığı parçayı kaleme alıp Clerc’e teslim etti. Clerc bu sözlere uygun, son derece duygusal bir beste yaptı ama şarkıyı kaydetme konusunda tereddütleri vardı. Dabadie bunun üzerine şarkıyı Reggiani’ye götürdü, ancak o da kaydın ortasında gözyaşlarına boğuldu. Parça tam rafa kaldırılacaktı ki bir Pazar günü, ikilinin katıldığı bir televizyon programında, Jean-Loup, Clerc’den şarkıyı yalnızca bir kereliğine söylemesini rica etti, Julien onu kırmadı ve şarkıyı seslendirdi. L’assassin assassiné (Katledilen katil) adlı parça, program sonrasında olağanüstü bir ilgiyle karşılandı ve Julien de böylece parçayı, hem devam eden turnesindeki şarkılar arasına hem de yeni albümde dâhil etmeye karar verdi. Dabadie’nin Julien Clerc için kaleme aldığı bir başka hit şarkı da 1982’de piyasaya çıkan Femmes, je vous aime.. idi. Dabadie parçayla ilgili: “Bu şarkı hiçbir zaman gün yüzü göremeyebilirdi. En fazla vaktimi alan parçalardan biri oldu. Üzerinde çok uğraştım. Julien yaz tatiline çıkmadan önce bana melodiyi dinletmişti. Kaseti aldım ve ailemle tatile çıktım. Nakaratın bir hecesinde, insanı yakalayan bir şey bulmam gerektiğini seziyordum ve en sonunda zihnimin arka planında ‘femme-kadın’ sözcüğünü duydum. Bunun üzerine bu kelimeye yoğunlaştım. Şarkının kadınlar için, yalnızca esmer ya da sarışınlar değil, her yaştan kadınlar bir aşk çığlığı olmasını istiyordum çünkü onlar bizim annelerimiz ya da kızlarımız. Şarkı bitince Julien’in sıradan bir kadın avcısı görünmekten korkup şarkıyı kabul etmeyeceğini düşündüm. Gerçekten de uzun süre şarkıyı söylemek istemedi, ancak ortak arkadaşımız Bernard de Libbey “parçayı kaydedin” deyince onu kıramadı” ifadelerini kullanıyor ve “Julien’in o dönemde ilişki yaşadığı Miou-Miou şarkıyı hiç sevmedi çünkü onun evrenindeki tek kadın olmayı istiyordu. Bu beni çok eğlendirmişti” diye ekliyor.

Şarkı sözü yazdığı kadın vokaller arasında Sylvie Vartan’ın yeri Dabadie için apayrıydı. “Sylvie’m” ya da “hayatım” diye hitap ettiği sanatçıyı görebilmek için Atlas Okyanusunu aşmaya hazırdı Jean-Loup. Bunun yanı sıra ikili tenis oynamak için sık sık Roland Garros’ta bir araya geliyor ve beyaz giysileri içinde fotoğrafçılara poz veriyordu. “Harika bir insan” olarak nitelediği Syvlie için seksenli yıllarda birkaç şarkı da kaleme almıştı Dabadie. Sylvie’nin bunlar arasında en sevdiği 1981 tarihli Aimer (Sevmek) idi. Dabadie’nin mastar halindeki fiilleri “yürümek, koşmak, uçmak, hayal etmek, vermek, unutmak, yeniden yaşamak” şeklinde, artarda sıraladığı şarkının ilham kaynağı, Annie Girardot’nun öğrencisine mastar halindeki fiilleri kullanarak hayat dersi veren bir öğretmeni canlandırdığı Madame Marguerite adlı tiyatro oyunu olmuştu. Vartan bunun; doğan, gelişen ve yerini yeni bir hayata ya da yeni bir aşka bırakmak üzere solan bir aşk hikâyesine uyarlanabileceğini düşünmüştü. Bestesi Sylvie’nin abisi Eddie Vartan’ın imzasını taşıyan şarkı 1982’de single olarak yayınlandı kısa sürede sanatçının klasikleri arasındaki yerini aldı.

Sylvie Vartan, 2022’nin Aralık ayında, Jean-Loup Dabadie anısına hazırlanan “Dabadie et les choses de la vie” adlı gösteriye de katılmış, bunun sonrasında 2023’ün Haziran ayında, bir başka deyişle Dabadie’nin ölümünün üçüncü yıl dönümünde, Jean-Loup’nun eşi Véronique’e bir de mektup göndermişti. Dabadie’ye ithafen kaleme aldığı bu mektupta şöyle diyordu Sylvie: “Sevgili Jean-Loup; çılgın bir yetenek, capcanlı bir kişilik, derinlere işleyen bir duyarlılık, doğal bir zarafet ve sonsuza uzanan bir gülümseme. Her zaman kalbimde sakladığım bir dost. Sen; hayatı, dostluğu ve aşkı herkesten iyi anlatıyordun. Sohbetlerimiz ve çalışma seanslarımız benim için mutlulukla eş anlamlıydı. Hediyelerin için teşekkürler. “Sevmek, sevmek, sevmek. Yürümek, Koşmak, uçmak. Hayal etmek, sarartmak, vermek. Korumak, sarmak, titremek. Ağlamak, değer vermek, sevmek” Bu kelimeler aracılığıyla, her zaman benim yanımda yaşıyor olacaksın.” Jean-Loup Dabadie’nin Sylvie Vartan için kaleme aldığı bir başka parça da müziği yine Eddie Vartan imzasını taşıyan 1983 tarihli Encore idi. Parçada geçen: “Daha fazla sevgi, daha çok istiyorum, Ona hâlâ inanıyorum, ona hâlâ sahibim, onu hâlâ veriyorum” sözleri nedeniyle parça aracılığıyla Sylvie’nin Amerikalı film yapımcısı Tony Scotti ile yaşadığı birlikteliği resmiyete döktüğü akıllara gelebilirdi ancak Jean-Loup parçayı yazarken bunu düşünmemişti. Şarkıyla ilgili şöyle diyecekti Dabadie: “O dönemde sevgili Sylvie’m’in kalbi hâlâ rahata ermemiş gibi görünüyordu ama neticede arkadaşlar da yanılabilir, sanıyorum muhteşem Tony ile ertesi yıl evlenmişti”.

Dabadie’nin şarkı sözü yazdığı isimlerden biri de Richard Cocciante idi. İtalyan bir baba ile Fransız bir annenin çocuğu olarak Saygon’da dünyaya gelen sanatçı, ilk kez 1978’de, düzenlemesi Yunanlı genç besteci Vangelis tarafından yapılan Marguerite ile Fransa listelerine girmeyi başarmış, ertesi yıl seslendirdiği Le coup de soleil ise, bu boğuk sesli İtalyan’ı iyiden iyiye popüler hale getirmişti. 1986’da Jean-Loup’ya bir beste göndermiş ve bunun sözlerini yazmasını rica etmişti Cocciante. Dabadie, Richard’ı çok fazla tanımıyordu ama Vietnam’da dünyaya geldiğini ve annesinin bir öğretmen olduğunu biliyordu. Bu kısıtlı bilgiler ona: “Fransa’dan uzakta, düşünüldüğünden çok uzakta doğdum ben, Saigon’da geçirdim çocukluğumu ve annem orada usulca söylerdi, Fransa kelimesini” sözleriyle başlayan Le mot France adlı parçayı yazmasına yardımcı oldu. Cocciante şu ifadeleri kullanmıştı bu parçayla ilgili: “Sadece birkaç kelimeyle, çocukluk dönemindeki halimi betimlemeyi başarmıştı Buna karşın annemin isminin de France olduğunu bilmiyordu. Bu güzel bir tesadüftü ya da belki de tesadüflerin aslında var olmadığına dair bir his yaratıyordu. Onun bir şeylerden bahsederken kullandığı hassas ve romantik tarzı sevmiştim. Yazım stili benim bestelerimle kusursuz bir uyum içindeydi.” 

Seksenli yıllarda, program boyunca bahsettiğimiz sanatçılar dışında Patrick Juvet, Robert Charlebois, Nicoletta, Jesse Garon, Yves Montand ve Michel Sardou gibi isimler için de şarkı sözü yazmıştı Dabadie. Yves Montand'a çocukluğundan beri özel bir hayranlık besliyordu Jean-Loup. Onu ilk kez bir lise öğrencisiyken Théâtre de L’Étoile’da verdiği bir konserde izleme şansını yakalamıştı. O günlerle ilgili: “Sahneye kahverengi giysiler içindeki uzun silueti ve silindir şapkasıyla À Paris’yi söyleyerek çıkardı. Bunun ardından Dans les plaines de far-west ve Quand vient la nuit gelirdi. Büyülenmiş gibi hissederdim. Çok fazla param olmadığı için konserleri, o zamanlar promenoir adı verilen, istediğiniz zaman yerinizi değiştirebildiğiniz ya da sahneye yaklaşabildiğiniz yerde, ayakta izlerdim.” ifadelerini kullanıyordu sanatçı. Sözleri Dabadie, bestesi ise Michel Legrand imzasını taşıyan 1980 tarihli L'addition'da da, Dabadie'nin kelimeleri aracılığıyla hayatının o ana kadarki özetini çıkarıyordu adeta Yves Montand.

Kaynaklar:

- 1001 histoires secrètes de chansons, Fabien Lecœuvre, Editions du Rocher, 2017

- Jean-Loup, tant d'amour, Véronique Dabadie & Françoise Piazza, L'Archipel, 2024

- Dictionnaire des chansons de Sylvie Vartan, Benoît Cachin, Tournon, 2005